Homo Sapiens Ne Demek?

Homo Sapiens kelime anlamı, Latince dilinde “bilge adam” olarak bilinmektedir. Nesli tükenmemiş ve hala hayatta varlığını sürdüren tek insan türü, Homo Sapiens insanıdır. Günümüzde modern insan olarak da bilinen ve bizim de içinde yer aldığımız mevcut insanlığın her bir ferdine verilen isim Homo Sapiens olarak tanımlanmaktadır. Bu yazımızda Homo Sapiens isminin anlamı, ilk olarak ne zaman ortaya çıktığı ve Homo Sapiens hakkında bilinmesi gereken en son araştırmalar hakkında detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

homo sapiens ne demek

Homo Sapiens ismi, 1758 yılında modern biyolojik sınıflandırmanın kurucusu sayılan Carolus Linnaeus tarafından bulunmuştur. Bu ismi ilk kez kullanan Linnaues, Homo Sapiens ismini verirken bazı hususları dikkate almıştır. Öncelikle insanların fiziksel açıdan sahip olduğu özellikler ile primatlara diğer bilinen canlı türlerinden daha fazla benzediği bilinen bir husustu.

Ancak geçmiş dönemlerde insanı doğanın geri kalanı için kullanılan çerçeve içinde sınıflandırmak çok mühim bir hareketti. Yalnızca vücut yapısındaki benzerliklerden hareket eden Linnaeus, Homo Sapiens türünü zihinsel ve fiziksel açıdan çok fazla farklılığa sahip olan maymun primatlardan ayırmakta zorluklar yaşamıştır.

Homo Sapiens Ne Zaman Ortaya Çıktı?

Homo Sapiens’in ilk ortaya çıktığı tarih de insanlığın geçmişi ile ilgili olarak en çok merak edilen konulardan biridir. Eski çağlada yaşamış, bilinen insan türüne ait keşfedilen en eski fosil, Ardi isimli bir insana aittir. Ardi’nin günümüzde 4.4 milyon yıl önce yaşadığı tahmin edilmektedir.

Ardi ismi, Ardipithecus Ramidus türünün kısaltmasından gelmektedir. Bu Homo Sapiens türüne ait fosiller, 1994 yılında Etiyopya’da bulunmuştur.

Öte yandan Homo Sapiens türünün ilk olarak ne zaman ortaya çıktığına dair farklı görüşler ve tartışmalar bulunmaktadır. Çünkü günümüzde teknolojinin de gelişmesiyle birlikte fosillerin bulunması ve yaşlarının belirlenmesi daha da kolaylaşmaktadır. Yeni buluntularla Homo Sapiens’in ilk ne zaman ortaya çıktığı konusu da değişik yanıtlara vesile olmaktadır. Bilim insanlarının 2019 yılının Ekim ayında yapmış olduğu son açıklamada yer alan raporlara göre ilk insanların anavatanı Botsvana isimli Afrika ülkesi olarak belirtilmiştir.

Günümüzde büyük bir çoğunluğu çölleşmiş ve kurak bir yer olsa da Homo Sapiens’in yaşadığı 200 bin yıl öncesinde Botsvana’nın çok daha yaşanabilir bir yer olduğu tespit edilmiştir. Zambezi Nehri’nin güneyinde konumlanan bu bölge incelendiğinde, Homo Sapiens’in ortaya çıktığı yer olarak görülen bu bölgede 200 bin yıl önce yaşam koşulları çok ideal olduğu görülmüştür.

Bölgenin çevresinden izole bir yerde, insanlar için güvenilir ve sulak bir alan olması dikkat çekmektedir. Bölgedeki yaşam koşulları sebebiyle yaklaşık 70 bin yıl boyunca ilk insanlar Botsvana’da yaşamıştır. Daha sonra 130 bin yıl önce insanlar üç grup olacak şekilde dünyanın farklı yerlerine göç etmiştir. Bu göçlerin şu şekilde olduğu düşünülmektedir:

  • İlk grup Homo Sapiens, Afrika’dan kuzeydoğu yönüne göç etmiştir.
  • 20 bin yıl sonra ikinci grup Afrika’dan güneybatı yönüne göç etmiştir.
  • Üçüncü grup ise göç etmeyip bu bölgede kalmıştır.

Bilim dünyasının açıklamalarının ardından Homo Sapiens’in varlığına dair buluntular bazı çevreler tarafından kabul görürken, bazı çevreler tarafından hala ciddi tartışmalar ve eleştiriler almaktadır. Yaşayan son insan türü Homo Sapiens’in Botsvana’dan dünyaya yayıldığı tespit edilmiştir. Yaklaşık 1217 DNA örneğini mercek altına alan araştırmacılar, bölgeden çıkan arkeolojik buluntuları inceleyerek, iklim simülatörleri sayesinde o dönemlerde bölgenin nasıl bir yer olabileceğine dair önemli tespitler yapmaya devam etmektedir.

Homo Sapiens Fosilleri ve DNA Bulguları

Homo Sapiens’e ait fosiller ve DNA buluntuları, hala yaşayan günümüz insanının ataları hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Bilim insanları, elde ettikleri fosiller üzerinde yaptıkları araştırmalardan sonra “Erken Üst Paleolitik dönemde, Homo sapienlerin Avrupa’daki varlığına dair en eski ve en güçlü yayımlanmış veriler ve Neandertallerin neslinin tükenmesi bundan birkaç bin yıl sonrasına denk geliyor.” şeklinde açıklamada bulunmuşlardır.

Kemik kalıntılarının yanında bulunan bazı taş aletler de ilk insanın yaşamı ve avcılığı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Söz konusu fosil ve buluntular değerlendirerek Homo Sapiens’e dair şu çıkarımlar yapılmaktadır:

  • İlk modern insan olan Homo Sapiens, evrim teorisine göre günümüzden 200 bin ila 300 bin yıl önce ilk insansı atalarından evrim geçirerek oluşmuştur.
  • Günümüzden 50 bin yıl önce Homo Sapiens dil yeteneğini geliştirerek konuşmaya başlamıştır.
  • İlk modern insanların günümüzden 100 bin yıl önce Afrika’yı terk ederek dünyanın farklı bölgelerine göç ettiği görülmektedir. Ancak bir kısım Homo Sapiens, bu bölgeden göç etmeyip aynı yerde kalmıştır.
  • Yerleşik hayata geçen ve yaşam koşullarına uyum sağlayan Homo Sapiens çevresini etkilemeye başlamıştır.

Latince olarak adlandırılan Homo Sapiens, Türkçe tanımıyla “bilge adam veya bilen adam” şeklinde de ifade edilebilmektedir. Homo Sapiens zamanla göçebe yaşam tarzından yerleşe geçerek doğal kaynakları kullanmayı öğrenmiş ve böylece günümüz modern insanına kadar yaşamını sürdürmeyi başarmıştır.