Güneş Sistemindeki Gezegenler

güneş sistemi
Güneş Sistemi

Güneş sistemi içindeki gezegenler, her yaştan kişinin merak ettiği ve hakkında bilgi sahibi olmak istediği konular arasında yer almaktadır. İçinde yaşadığımız Dünya’nın da bulunduğu bu gezegenler, Güneş sisteminin bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Dünya’ya ısı ve ışık enerjisi veren Güneş’in etrafından belirli bir yörüngeye bağlı olarak çevresel ve dairesel hareketlerini tamamlayan gezegenler üzerinde bilimsel araştırmalar yapılmaya devam edilmektedir. Hatta son araştırmalara göre, uzun yıllar boyunca Güneş sistemindeki gezegenler arasında sonuncusu olarak kabul edilen Plüton, sistemden çıkarılmış ve farklı bir uzay cismi olarak konumlandırılmıştır.

Öncelikle Güneş sistemindeki gezegenlerin hangileri olduğunu açıklamadan evvel, gezegen olarak tanımlanan gök cisminin ne anlama geldiğini iyi kavramak gerekmektedir. Gezegenler, günlük yaşamda da zaman zaman kullandığımız genel kavramı itibarıyla bir uzay cismidir.

Bu tanımını hemen hemen herkes bilir. Ancak bir uzay cisminin gezegen olarak tanımlanabilmesi için bazı koşulları yerine getirmesi gerekmektedir. Yapılan bilimsel çalışmalara göre bir uzay cismine bilimsel açıdan “gezegen” denilebilmesi için söz konusu uzay cisminin şu şartları yerine getirmesi gerekmektedir:

  • Güneş sisteminin merkezi olan Güneş’in etrafında dönmek,
  • Güneş yörüngesinde bulunmak,
  • Yer çekimi kuvvetiyle şeklini küre haline getirebilecek kadar kütleye sahip olmak,
  • Bulunduğu uzay zaman düzleminde hakim uzay cismi olmak

Bu bilgiler ışığında Güneş sisteminde sıralanan gezegenler hakkında kapsamlı bilgilere sahip olabilirsiniz. Sistemin merkezi olan Güneş’e kıyasla uzaklıklarına göre sıralanan gezegenler arasında ilki Merkür olup içinde yaşadığımız Dünya gezegeni sistemin 3. sırasında yer almaktadır. Güneş sisteminin son gezegeni ise yaygın bilinenin aksine Plüton değil, Neptün olarak değiştirilmiştir.

Merkür

merkür gezegeni
Merkür Gezegeni

Merkür gezegeni, Güneş’e konum olarak en yakın gezegendir. Güneş’e olan mesafesi 57.909.000 km olarak hesaplanmıştır. Güneş’in etrafında yörünge turunu hızlı tamamladığı için ismini Antik Roma mitolojisinden almaktadır.

Roma mitolojisinde “Haberci Tanrısı” Merkür olarak bilinmektedir. Güneş sistemindeki en küçük gezegendir. Diğer özellikleri şu şekildedir:

  • Uydusu yoktur.
  • Sistemin en hızlı gezegenidir.
  • Yörüngedeki tam tur hareketini 88 günde tamamlamaktadır.
  • Günlük sıcaklık değişikliği en fazla Merkür’de görülmektedir. Gün içinde sıcaklığı 427 santigrat dereceden -173 santigrat dereceye kadar düşebilmektedir.
  • Mariner 10 ve Messenger adlı iki farklı uzay aracıyla ziyaret edilmiştir.

Venüs

venüs gezegeni
Venüs Gezegeni

Venüs gezegeni, sistemin ikinci gezegenidir. Antik Roma’daki Aşk ve Güzellik Tanrıçası Venüs’ten ismini almıştır. Güneş ışınlarını özümsemesi sebebiyle sistemin en sıcak gezegenidir. Büyüklük olarak neredeyse Dünya ile aynı olan Venüs’ün diğer özellikleri şunlardır:

  • Güneş sistemindeki diğer gezegenlerin hepsi aynı yöne doğru dönerken Venüs ters bir yörüngeye sahiptir.
  • Güneş etrafındaki tam tur dönüşünü 224 gün 7 saatte tamamlamaktadır.
  • Aralarında birçok benzerlik bulunduğu için bilim insanları tarafından “Dünya’nın İkizi” olarak adlandırılmaktadır.
  • Venüs’te eksen eğikliği olmadığı için mevsimler görülmez.

Dünya

dünya gezegeni
Dünya Gezegeni

Dünya gezegenimiz, Güneş sisteminin üçüncü gezegeni konumundadır. Uzaydan bakıldığında en uzak mesafeden soluk mavi nokta olarak görülmektedir.

Daha yakından bakıldığında daha canlı mavi görüntüsü vardır. Atmosferi yüzde 78 azot, yüzde 21 oksijen ve yüzde 1 diğer gazlardan oluşmaktadır. Kendi ekseni etrafında 23 saat 56 dakika 4 saniyede tam tur atan Dünya gezegenimizin diğer özellikleri şunlardır:

  • Güneş etrafındaki tam tur dönüşünü 365 gün 5 saat 48 dakika ve 46 saniyede tamamlamaktadır.
  • Kutuplardan basık ve ekvatordan şişkin yapısına “Geoid” adı verilmektedir.
  • Dünya’nın tek uydusunun adı Ay’dır.
  • Bilim insanlarının günümüze kadar keşfettiği bütün gezegenler arasında üzerinde canlı yaşamasına uygun olan tek gezegendir.

Mars

mars gezegeni
Mars Gezegeni

Mars gezegeni, Güneş’e en yakın dördüncü gezegen olup, adını Roma mitolojisindeki Savaş Tanrıçası’ndan almıştır. Üzerinde demir oksitten dolayı kırmızı renkli bir tabaka vardır. Bu sebeple bilim dünyasında “Kızıl Gezegen” lakabıyla tanınır. Mars’ın diğer özellikleri arasında şunlar yer almaktadır:

  • Phobos ve Deimos adında iki uyduya sahiptir.
  • Dünya ile benzer özelliklere sahip olduğu için üzerinde yaşam olabileceğine dair güçlü teoriler üretilmektedir.
  • Yörünge hareketine göre Güneş’e yaklaşıp uzaklaşır.
  • Günümüze kadar en fazla uzay aracı gönderilen gezegendir.

Jüpiter

jüpiter gezegeni
Jüpiter Gezegeni

Jüpiter gezegeni, Güneş sisteminin beşinci gezegenidir. Roma mitolojisinde “Tanrıların Kralı” adıyla bilinen Jüpiter ismini, büyük boyutlara sahip olması sebebiyle almıştır.

Katı ve küçük bir çekirdeği bulunan Jüpiter’in geri kalanı sıvı hidrojenden oluşmaktadır. Güneş ışınlarının büyük bir bölümünü yansıttığı için Dünya’dan da rahatlıkla görülebilmektedir. Jüpiter’in diğer özellikleri şunlardır:

  • Ortalama sıcaklığı -140 derecedir.
  • Güneş etrafında bir tam tur dönüşünü 12 yılda tamamlar.
  • Güneş sisteminin çap ve kütle bakımından en büyük gezegenidir.
  • Bilimsel çalışmalara göre 79 tane uydusu bulunmaktadır. En büyük uydusunun adı Ganymede’dir.

Satürn

satürn gezegeni
Satürn Gezegeni

Satürn gezegeni, Güneş sisteminin altıncı gezegeni olarak kabul edilmektedir. Adını Antik Roma’da Jüpiter’in babası olan Satürn’den almıştır. Güneş sistemi içinde yoğunluğu en düşük gezegen olan Satürn’ün bilinen özellikleri şunlardır:

  • Diğer gezegenlerden ayrılan en önemli özelliği buz ve taşlardan oluşan halkasıdır.
  • Farklı boyutlarda toplam 62 adet uydusu bulunmaktadır.
  • Güneş etrafındaki yörüngesini 29,5 yılda tamamlar.

Uranüs

uranüs gezegeni
Uranüs Gezegeni

Uranüs gezegeni, Güneş’e en uzak ikinci gezegendir. Ortalama sıcaklığı -224 dereceyi bulabilen bu gezegenin de Satürn kadar belirgin ve ihtişamlı olmasa da buzdan oluşan 13 adet halkası vardır. Uranüs gezegeninin öne çıkan özelliklerinden bazıları şunlardır:

  • Yörüngedeki bir tam turunu 84 yılda tamamlar.
  • Günümüze kadar sadece 1 uzay aracı tarafından ziyaret edilmiştir.
  • Etrafında irili ufaklı 27 adet uydusu bulunur.

Neptün

neptün gezegeni
Neptün Gezegeni

Neptün gezegeni, Güneş sistemindeki en son ve konum olarak Güneş’e en uzak gezegendir. Güneş’e olan uzaklığı mesafe açısından Dünya’nın Güneş’e uzaklığına göre 30 kat daha fazladır.

Neptün de ismini Antik Roma mitolojisinden almaktadır. Neptün anlamı “Denizlerin Tanrısı” olarak bilinmektedir. Gezegenin öne çıkan özellikleri arasında şunlar yer almaktadır:

  • Yörüngesindeki bir tam turunu 165 yılda tamamlar.
  • Aktif bir atmosfere sahiptir. Bu nedenle 1 saniyede 1340 kilometre hıza ulaşan fırtına ve rüzgarlar gezegenin üzerinde etkili olur.
  • Ortalama sıcaklık değeri -214 derecedir.
  • Bilimsel çalışmalar sonucunda keşfedilmiş 14 farklı uydusu bulunmaktadır.

Güneş sistemimizde yer alan gezegenler ve özellikleri bu şekilde sıralanmaktadır. Hatırlanacağı gibi daha önceden Güneş sisteminin son ve en ufak gezegeni olarak Plüton’dan bahsedilirdi. Ancak yapılan bilimsel araştırmalar neticesinde Plüton’un gezegen olma özelliklerine sahip olmadığı gerekçesiyle 2006 yılında bu unvanı elinden alınmış ve Güneş sistemi gezegenleri arasındaki yerinden çıkarılmıştır. Güneş’e çok uzak olduğu için gaz, kaya ve buzlardan oluştuğu tahmin edilmektedir.

Plüton uzay cismi, kendi ekseni etrafındaki bir tam turunu 144 saatte tamamlamaktadır. Güneş etrafındaki yörünge hareketini ise 248 yılda tam tur olarak tamamlar.

Büyüklük bakımından Ay’ın 6’da 1’i kadardır. Bu yüzden kendisine cüce gezegen denilmiştir. Aralarında Dünya’mızın da yer aldığı, Güneş sistemindeki gezegenler hakkında bilinmesi gereken en güncel bilgiler bu şekilde kayıtlara geçmiştir.