Göz ile İlgili Deyimler ve Anlamları (Örnek Cümleli)

Göz ile İlgili Deyimler ve Anlamları (Örnek Cümleli)
0

Göz ile ilgili en çok kullanılan deyimler göz atmak, göz boyamak, göz kulak olmak, gözden düşmek ve gözü kara olmaktır. Türkçede göz sözcüğüyle kurulmuş yüzlerce deyim vardır; aşağıda en sık geçen 31 tanesini anlamı ve örnek cümlesiyle, konularına göre ayırarak verdik.

Göz ile ilgili deyimler: hızlı liste

DeyimKısa anlamı
Göz atmakKısaca bakmak
Göz boyamakAldatmak, iş yapıyor görünmek
Göz kulak olmakKorumak, gözetmek
Gözden düşmekDeğerini yitirmek
Gözü karaHiçbir şeyden korkmayan
Göz dikmekBaşkasının bir şeyini istemek
Gözüne girmekBirinin sevgisini kazanmak
Göz yummakGörmezden gelmek; ölmek
Göze almakTehlikeyi bile bile kabullenmek
Göz açıp kapayıncaya kadarÇok kısa sürede

Bakmak ve dikkat etmekle ilgili deyimler

DeyimAnlamıÖrnek cümle
Göz atmakBir şeye kısaca, üstünkörü bakmakGöndermeden önce rapora bir göz atar mısın?
Göz gezdirmekBir yazıyı ya da yeri baştan sona hızla incelemekGazetenin başlıklarına göz gezdirdi.
Göz kulak olmakBirini ya da bir şeyi korumak, gözetmekBen dönene kadar kardeşine göz kulak ol.
Göz hapsine almakBirini sürekli gözetim altında tutmakHakem iki oyuncuyu göz hapsine aldı.
Gözden kaçırmakDikkat etmediği için görmemekFaturadaki hatayı gözden kaçırmışım.
Göz ucuyla bakmakBelli etmeden, yan gözle bakmakSınavda arkadaşının kâğıdına göz ucuyla baktı.
Gözüne kestirmekBir işi yapabileceğine inanmak ya da birini uygun görmekDuvardan atlamayı gözüne kestiremedi.

Aldatma ve görmezden gelme

DeyimAnlamıÖrnek cümle
Göz boyamakAldatmak, iş yapıyormuş gibi görünmekBu boya badana sadece göz boyamak için yapıldı.
Göz göre göreHerkesin gözü önünde, bile bileGöz göre göre yanlış yola saptık.
Göz yummakBir yanlışı görmezden gelmek; ayrıca ölmekKüçük hatalara göz yumdu. / Dedesi geçen kış hayata gözlerini yumdu.
Gözünü açmakUyanık davranmak; birini gerçeklerden haberdar etmekBu olay hepimizin gözünü açtı.

İstek, hırs ve kıskançlık

DeyimAnlamıÖrnek cümle
Göz dikmekBaşkasının bir şeyini elde etmek istemekKomşunun bahçesine göz dikmiş.
Gözü kalmakAlamadığı bir şeyi hâlâ istemekVitrindeki bisiklette gözü kaldı.
Gözü tokBaşkasının malında gözü olmayan, kanaatkârGözü tok bir adamdır, kimseden bir şey istemez.
Gözü doymamakNe kadar elde etse yetinmemekBu kadar kazandı ama yine de gözü doymadı.
Göze gelmekNazara uğramakYeni arabası ilk hafta bozulunca “göze geldi” dedi.
Gözü yükseklerde olmakDurumundan çok daha yüksek şeyler istemekOnun gözü yükseklerde, bu işi beğenmez.

Sevgi, değer ve emek

DeyimAnlamıÖrnek cümle
Gözüne girmekBirinin sevgisini ve güvenini kazanmakÇalışkanlığıyla patronun gözüne girdi.
Gözden düşmekÖnceki değerini, itibarını yitirmekVerdiği sözü tutmayınca gözden düştü.
Gözü gibi bakmakBir şeye ya da birine çok iyi bakmakBabasından kalan saate gözü gibi bakıyor.
Göz nuru dökmekBir işe uzun süre dikkatle emek vermekBu dantele aylarca göz nuru döktü.
Gözünde büyütmekBir şeyi olduğundan zor ya da önemli görmekSınavı gözünde büyütme, hazırsın.

Cesaret, korku ve öfke

DeyimAnlamıÖrnek cümle
Gözü karaHiçbir şeyden korkmayan, atılganGözü kara bir dağcıydı.
Gözünü budaktan sakınmamakTehlikeden hiç çekinmemekArkadaşı için gözünü budaktan sakınmaz.
Gözü korkmakKötü bir deneyimden sonra bir şeyden çekinir olmakBir kez düştükten sonra gözü korktu, buza basmıyor.
Gözü dönmekÖfke ya da hırstan ne yaptığını bilmez hâle gelmekHaksızlığı görünce gözü döndü.
Göze almakTehlikeyi ya da zararı bile bile kabullenmekHer şeyi göze alıp yola çıktı.
Gözden çıkarmakBir şeyi kaybetmeyi baştan kabullenmekO parayı çoktan gözden çıkardım.

Zaman ve duygu

DeyimAnlamıÖrnek cümle
Göz açıp kapayıncaya kadarÇok kısa bir süredeTatil göz açıp kapayıncaya kadar bitti.
Gözü arkada kalmakGönlü rahat etmeden ayrılmakHasta annesini bırakıp giderken gözü arkada kaldı.
Gözleri dolmakAğlayacak hâle gelmekMezuniyet töreninde babasının gözleri doldu.

Deyim ile atasözü arasındaki fark

Deyimler bir durumu ya da kavramı kalıplaşmış, çoğu zaman mecazlı bir sözle anlatır; öğüt vermez ve genelde “-mak, -mek” ile biter: göz atmak, gözden düşmek. Atasözleri ise uzun deneyimlerden çıkmış bir yargı bildirir ve kendi başına tam bir cümledir. Göz ile ilgili iki bilinen atasözü şunlardır:

  • Gözden ırak olan gönülden de ırak olur: Uzakta olan kişi zamanla unutulur.
  • Göz görmeyince gönül katlanır: İnsan görmediği şeyin acısına daha kolay dayanır.

Sık sorulan sorular

Göz ile ilgili 5 deyim nedir?

Göz atmak, göz boyamak, göz kulak olmak, gözden düşmek ve gözü kara olmak en sık kullanılan beş deyimdir.

Göz boyamak ne demek?

Birini aldatmak ya da iş yapmadan iş yapıyormuş gibi görünmek demektir.

Gözü kara ne demek?

Hiçbir tehlikeden korkmayan, cesur ve atılgan kişi için kullanılır.

Göz kulak olmak ne anlama gelir?

Birine ya da bir şeye dikkat edip korumak, gözetmek anlamına gelir.

Vücudun diğer organlarıyla ilgili deyimler için burun ile ilgili deyimler ve el ile ilgili deyimler yazılarına bakabilirsiniz. Öğüt veren sözler için en çok kullanılan 100 atasözü ve anlamları listemiz de hazır.

İçerik Faydalı mıydı?

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir