El ile ilgili en çok kullanılan deyimler el ele vermek, eli açık olmak, el üstünde tutmak, eli kulağında ve eline su dökememek deyimleridir. El, Türkçede en çok deyim kurulan organlardan biridir; yardımlaşmadan cömertliğe, beceriden çaresizliğe kadar pek çok durum el ile anlatılır. Aşağıda 30 deyimi anlamı ve örnek cümlesiyle bulabilirsiniz.
El ile ilgili deyimler: hızlı liste
| Deyim | Kısa anlamı |
|---|---|
| El ele vermek | Birlikte çalışmak |
| Eli açık | Cömert |
| Eli sıkı | Cimri |
| El üstünde tutmak | Çok değer vermek |
| Eli kulağında | Olması çok yakın |
| Eline su dökemez | Onun kadar iyi olamaz |
| Eli kolu bağlı | Çaresiz |
| El altından | Gizlice |
| Ele avuca sığmamak | Çok yaramaz olmak |
| Eli yatkın | Bir işe becerikli |
Yardımlaşma ve birlik
| Deyim | Anlamı | Örnek cümle |
|---|---|---|
| El ele vermek | Bir iş için birlikte çalışmak | Mahalleli el ele verip parkı temizledi. |
| El uzatmak | Yardım etmek | Zor gününde ona ilk el uzatan sendin. |
| Elinden tutmak | Birine yardım edip yol göstermek | Mesleğe başladığında ustası elinden tuttu. |
| El atmak | Bir işe başlamak ya da bir işe karışmak | Yarım kalan projeye yeniden el attı. |
| El vermek | Bir işin yapılmasına yetecek kadar uygun olmak | Hava el verirse yarın yola çıkarız. |
Para ve cömertlik
| Deyim | Anlamı | Örnek cümle |
|---|---|---|
| Eli açık | Cömert, verdiğini esirgemeyen | Eli açık bir insandır, kimseyi geri çevirmez. |
| Eli sıkı | Cimri, para harcamaktan kaçınan | Eli sıkıdır, bir çay bile ısmarlamaz. |
| Eli dar | Parası az, geçim sıkıntısında | Bu ay eli dar, tatile gidemeyecek. |
| El açmak | Birinden bir şey istemek, dilenmek | Kimseye el açmadan kendi emeğiyle yaşadı. |
| Eli boş dönmek | Bir şey elde edemeden geri dönmek | Çarşıyı dolaştı ama eli boş döndü. |
| Elden çıkarmak | Satmak ya da başkasına vermek | Eski arabasını sonunda elden çıkardı. |
Beceri ve çalışkanlık
| Deyim | Anlamı | Örnek cümle |
|---|---|---|
| Eli yatkın | Bir işe becerikli, kolay öğrenen | Resme eli yatkın bir çocuk. |
| Elinden her iş gelmek | Çok becerikli olmak | Onun elinden her iş gelir, musluğu da tamir eder. |
| Eli çabuk | İşini hızlı yapan | Eli çabuk bir aşçı, yarım saatte sofrayı kurdu. |
| Elini çabuk tutmak | Acele etmek | Elini çabuk tut, otobüs kaçacak. |
| Eline su dökememek | Biri kadar iyi ya da becerikli olamamak | Yemekte annesinin eline su dökemez. |
| Elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak | Hiçbir işe el sürmemek | Evde elini sıcak sudan soğuk suya sokmaz. |
| Ele almak | Bir konuyu incelemek, üzerinde durmak | Toplantıda bütçe konusu ele alındı. |
Durum ve davranış
| Deyim | Anlamı | Örnek cümle |
|---|---|---|
| Eli kolu bağlı | Hiçbir şey yapamayacak durumda, çaresiz | Yasa değişmeden eli kolu bağlı. |
| Ele avuca sığmamak | Çok yaramaz, söz dinlemez olmak | Küçük oğlu ele avuca sığmıyor. |
| El üstünde tutmak | Birine çok değer vermek, saygı göstermek | Köylüler öğretmeni el üstünde tuttu. |
| Elden ayaktan düşmek | Yaşlılık ya da hastalıktan iş göremez olmak | Dedesi elden ayaktan düşünce yanına taşındı. |
| El etek çekmek | Bir işten ya da çevreden tamamen ayrılmak | Emekli olunca ticaretten el etek çekti. |
| El altından | Gizlice, başkalarına sezdirmeden | Biletleri el altından satıyorlarmış. |
| Eli uzun | Hırsızlık yapan | Eli uzun olduğu anlaşılınca işten çıkarıldı. |
| El pençe divan durmak | Saygıyla, emre hazır biçimde beklemek | Garsonlar müşterinin başında el pençe divan duruyordu. |
| Elinin hamuruyla erkek işine karışmak | Bilmediği bir işe karışmak | Elinin hamuruyla erkek işine karışma, ustası yapsın. |
| Eli kulağında | Olması çok yakın | Bayram eli kulağında, hazırlıklar başladı. |
| El kadar | Çok küçük | El kadar bahçeye on çeşit sebze ekmiş. |
| El sürmemek | Dokunmamak; bir işe hiç başlamamak | Tabağındaki yemeğe el sürmedi. |
“El” kelimesinin iki anlamı
Türkçede “el” kelimesinin bir anlamı da “yabancı, başkası” demektir. Bazı deyim ve atasözlerindeki “el” organ olan eli değil, bu anlamı taşır: “el âlem ne der”, “el kızı”, “elin ağzı torba değil ki büzesin”. Ödevde bu tür sözleri “el ile ilgili deyimler” listesine koymadan önce hangi anlamda kullanıldığına bakmak gerekir.
El ile ilgili atasözleri
- Bir elin nesi var, iki elin sesi var: İşler birlikte yapılınca kolaylaşır.
- El elden üstündür: Ne kadar usta olunsa da daha ustası vardır.
- Veren el alan elden üstündür: Yardım eden, yardım alandan daha onurludur.
Sık sorulan sorular
El ile ilgili 5 deyim nedir?
El ele vermek, eli açık olmak, el üstünde tutmak, eli kulağında olmak ve eline su dökememek en bilinen beş deyimdir.
Eli kulağında ne demek?
Bir şeyin olmasının, gelmesinin çok yakın olduğunu anlatır: “Kış eli kulağında.”
Eline su dökemez ne demek?
Birinin başka biri kadar iyi ya da becerikli olamayacağını anlatır.
El etek çekmek ne demek?
Bir işten, bir çevreden ya da dünya işlerinden tamamen uzaklaşmak demektir.
Diğer organlarla ilgili deyimler için göz ile ilgili deyimler ve burun ile ilgili deyimler yazılarına bakabilirsiniz. Öğüt veren sözlerin tamamı için en çok kullanılan 100 atasözü listemiz var.

