Dünyada 7 kıta ve 5 okyanus vardır. Kıtalar büyükten küçüğe Asya, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antarktika, Avrupa ve Avustralya’dır (Okyanusya). Okyanuslar ise Büyük Okyanus (Pasifik), Atlas Okyanusu, Hint Okyanusu, Güney Okyanusu ve Kuzey Buz Denizi’dir (Arktik Okyanusu). Dünya yüzeyinin yaklaşık yüzde 71’i su, yüzde 29’u karadır.
7 kıta: yüzölçümü sıralaması
| Sıra | Kıta | Yaklaşık yüzölçümü | En yüksek noktası |
|---|---|---|---|
| 1 | Asya | 44,6 milyon km² | Everest, 8.849 m |
| 2 | Afrika | 30,3 milyon km² | Kilimanjaro, 5.895 m |
| 3 | Kuzey Amerika | 24,7 milyon km² | Denali, 6.190 m |
| 4 | Güney Amerika | 17,8 milyon km² | Aconcagua, 6.961 m |
| 5 | Antarktika | 14,2 milyon km² | Vinson, 4.892 m |
| 6 | Avrupa | 10,2 milyon km² | Elbruz, 5.642 m |
| 7 | Avustralya (Okyanusya) | 8,5 milyon km² | Kosciuszko, 2.228 m (kıta ana karası) |
Elbruz Dağı Kafkaslardadır. Avrupa ile Asya’nın sınırı Kafkaslardan çizilirse Elbruz Avrupa’nın en yüksek dağı sayılır; bazı kaynaklar bu yüzden Alplerdeki Mont Blanc’ı (4.806 m) gösterir.
Kıtalar hakkında kısa bilgiler
Asya
Hem en büyük hem en kalabalık kıtadır. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 60’ı Asya’da yaşar. Dünyanın en yüksek dağı Everest ve en alçak kara noktası olan Lut Gölü kıyısı (deniz seviyesinin yaklaşık 430 metre altında) bu kıtadadır.
Afrika
İkinci büyük kıtadır ve 54 ülkeyle en çok ülkenin bulunduğu kıtadır. Dünyanın en uzun nehirlerinden Nil ve en büyük sıcak çölü Sahra Afrika’dadır.
Kuzey ve Güney Amerika
İki kıta Panama Kıstağı ile birbirine bağlıdır. Dünyanın en büyük adası Grönland coğrafi olarak Kuzey Amerika’ya, en uzun sıradağı And Dağları Güney Amerika’ya aittir. Amazon yağmur ormanı Güney Amerika’dadır.
Antarktika
Güney Kutbu’nu çevreleyen, neredeyse tamamı buzla örtülü kıtadır. Kalıcı yerleşik nüfusu yoktur; yalnızca araştırma istasyonlarında bilim insanları yaşar. Dünyadaki tatlı suyun büyük bölümü Antarktika buzullarında depolanmıştır.
Avrupa
Yüzölçümü bakımından küçük kıtalardan biridir ama ülke sayısı fazladır. Asya ile aynı kara kütlesi üzerindedir; bu ikisine birlikte Avrasya da denir. Sınır genelde Ural Dağları, Hazar Denizi, Kafkaslar ve Türk Boğazları üzerinden çizilir.
Avustralya (Okyanusya)
En küçük kıtadır. Avustralya ana karası, Yeni Zelanda ve Pasifik’teki binlerce ada birlikte Okyanusya olarak anılır.
5 okyanus
| Okyanus | Büyüklük sırası | Bilgi |
|---|---|---|
| Büyük Okyanus (Pasifik) | 1 | Tek başına bütün karaların toplam yüzölçümünden büyüktür. En derin nokta, yaklaşık 11.000 metreyle Mariana Çukuru buradadır. |
| Atlas Okyanusu | 2 | Avrupa ve Afrika’yı Amerika kıtalarından ayırır. Akdeniz, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu’na bağlanır. |
| Hint Okyanusu | 3 | Afrika, Asya ve Avustralya arasındadır. Kızıldeniz ve Basra Körfezi bu okyanusa açılır. |
| Güney Okyanusu | 4 | Antarktika’yı çevreler. Ayrı bir okyanus olarak tanınması yenidir; National Geographic onu 2021’de beşinci okyanus olarak haritalarına ekledi. |
| Kuzey Buz Denizi (Arktik) | 5 | En küçük ve en sığ okyanustur. Yılın büyük bölümünde yüzeyi buzla kaplıdır. |
Kaç kıta var: 7 mi, 6 mı, 5 mi?
Kıta sayısı, hangi kara parçalarının ayrı sayıldığına göre değişir. Türkiye’deki okul kitaplarında ve İngilizce konuşulan ülkelerin çoğunda 7 kıta modeli kullanılır. Latin Amerika ve bazı Avrupa ülkelerinde Kuzey ve Güney Amerika tek kıta sayılır; bu durumda 6 kıta olur. Olimpiyat halkalarındaki 5 halka ise insanların yaşadığı 5 kıtayı (Afrika, Amerika, Asya, Avrupa, Okyanusya) temsil eder; Antarktika bu sayıya girmez.
Türkiye hangi kıtada?
Türkiye iki kıtada toprağı olan bir ülkedir. Topraklarının yaklaşık yüzde 97’si Asya’da (Anadolu), yüzde 3’ü Avrupa’da (Trakya) bulunur. İki kıtayı İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı ayırır. İstanbul, kentin iki yakası farklı kıtalarda olan nadir büyük şehirlerdendir.
Sık sorulan sorular
Dünyada kaç kıta var?
Türkiye’de kabul edilen modele göre 7 kıta vardır: Asya, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antarktika, Avrupa ve Avustralya.
En büyük kıta hangisi?
Asya’dır. Yaklaşık 44,6 milyon km² ile karaların üçte birine yakınını kaplar.
En küçük kıta hangisi?
Avustralya’dır (Okyanusya).
Dünyada kaç okyanus var?
5 okyanus vardır: Büyük Okyanus, Atlas, Hint, Güney Okyanusu ve Kuzey Buz Denizi.
En büyük okyanus hangisi?
Büyük Okyanus’tur (Pasifik).
Türkiye’nin sınırları için Türkiye’nin komşuları, bölgeleri için Türkiye’nin coğrafi bölgeleri yazısına bakabilirsiniz. Dünya’nın Güneş Sistemi’ndeki yeri Güneş Sistemi’ndeki gezegenler yazısında anlatılıyor.

